pomyśl o sytuacji, w której naprawdę dobrze wiedziałeś/aś, co zrobić.

Była wiedza.
Było przygotowanie.
Były umiejętności.

A jednak w ważnym momencie coś się zmieniło.

Trudniej było zebrać myśli.
Może pojawiło się napięcie.
Może głos zaczął brzmieć inaczej.
Może oddech stał się szybszy albo płytszy.
Może zamiast elastycznie reagować, zaczęłaś/zacząłeś kurczowo trzymać się planu.

To jeden z najważniejszych punktów wyjścia metodologii Play Zone:
nasz potencjał nie zawsze jest tym samym, co możliwości, do których mamy dostęp w danym stanie fizjologicznym.

Michael pokazuje, że pomiędzy naszym potencjałem a tym, jak faktycznie działamy pod presją, znajduje się ważna zmienna pośrednicząca: stan fizjologiczny naszego organizmu, czyli stan naszego ciała. Wpływając na tę zmienną, możemy wpływać na sposób, w jaki funkcjonujemy w ważnym momencie.

To dlatego praca nad funkcjonowaniem pod presją nie musi zaczynać się od kolejnej strategii mentalnej.

Czasem najpierw warto zapytać:
Z jakiego stanu próbuję teraz korzystać z tego, co umiem?

Dzisiaj mamy dla Ciebie coś więcej niż mail.

🎁 Pierwsza część podcastu Polyvagal Institute USA „Wired for Connection” z Michaelem Allisonem

Michael opowiada w nim między innymi o fizjologii wydajności, relacji i współpracy oraz o tym, dlaczego to, co dzieje się w naszym układzie nerwowym, ma znaczenie również poza sportem.

Podczas słuchania przypomnij sobie jedną sytuację, w której pod presją miałeś/aś mniejszy dostęp do własnych możliwości.

Nie pytaj jeszcze, jak należało zareagować.

Zauważ tylko:

• Co zmieniło się wtedy w moim ciele?
• Co zrobił oddech?
• Co zrobiła uwaga?
• Co stało się z głosem, napięciem mięśni, postawą?
• Co stało się z moim kontaktem z innymi?

Właśnie uczymy się spotykać ciało tam, gdzie jest.

pod presją nasza uwaga nie pozostaje neutralna.

Zaczynamy łatwiej wychwytywać informacje, które mogą mieć znaczenie dla naszego poczucia bezpieczeństwa.

Co może pójść źle?
Jak zareagują inni?
Czy sobie poradzę?
Czy właśnie popełniłam/em błąd?
Czy ktoś zauważył moje zdenerwowanie?

To nie musi być świadoma decyzja.

Jeśli organizm wykrywa zagrożenie, wyszukiwanie kolejnych sygnałów zagrożenia ma sens z perspektywy przetrwania.

Problem pojawia się wtedy, kiedy właśnie te informacje zaczynają zajmować całe pole naszej uwagi.

W metodologii Play Zone Michael Allison pracuje z umiejętnością nazywaną Attentional Control, Kontrolą Uwagi.

Nie chodzi o kontrolowanie własnych myśli.
Nie chodzi o powtarzanie sobie, że „wszystko będzie dobrze”.
I nie chodzi o tłumienie lęku czy napięcia.

Chodzi o rozwijanie zdolności do kierowania uwagi również ku informacjom, które nasze ciało rozpoznaje jako bezpieczne, znajome, kojące lub godne zaufania.

Michael proponuje szukać takich informacji w trzech kierunkach:
wewnątrz nas
na zewnątrz nas
pomiędzy nami a innymi

🎁 Praktyka na dziś

Przypomnij sobie naprawdę drobną sytuację z codzienności, w której poczułaś/eś lekkie napięcie albo presję.

Może ktoś długo nie odpowiadał na wiadomość.
Utknęłaś/eś w korku.
Spóźniałaś/eś się kilka minut.
Albo czekała Cię rozmowa, którą chciałaś/eś dobrze przeprowadzić.

Nie analizuj tej sytuacji. Zauważ tylko przez chwilę:

Gdzie kieruje się Twoja uwaga, kiedy o niej myślisz?

Czy pojawia się to, co może pójść źle?
To, czego nie możesz kontrolować?
Reakcja drugiej osoby?
Presja czasu?

A teraz, nie próbując pozbyć się tych informacji, celowo poszerz pole uwagi.

Wewnątrz

Czy jest w Twoim ciele miejsce, które w tej chwili wydaje się neutralne, spokojniejsze albo mniej napięte?

Może czujesz kontakt stóp z podłożem.
Oparcie pleców.

Na zewnątrz

Co w Twoim otoczeniu jest znajome, neutralne albo przyjemne?

Światło.
Kolor.
Dźwięk.
Widok za oknem.
Przedmiot, który dobrze znasz.

Pomiędzy

Czy jest ktoś, kogo głos, twarz albo sposób bycia kojarzy Ci się z zaufaniem lub swobodą?

Może ta osoba jest teraz obok.
A może po prostu przychodzi Ci na myśl.

Na koniec zauważ: czy pole Twojej uwagi zawiera teraz trochę więcej informacji niż na początku?

Zostań przez chwilę przy tym, co znalazłaś/eś.

Nie chodzi o to, żeby pozbyć się napięcia ani przekonać siebie, że sytuacja nie jest stresująca.

Chodzi o to, żeby sprawdzić, czy obok sygnałów związanych z napięciem lub zagrożeniem potrafisz zauważyć również sygnały bezpieczeństwa: wewnątrz swojego ciała, w otoczeniu oraz w kontakcie z innymi.

przed ważnym spotkaniem, wystąpieniem, zawodami czy trudną rozmową potrzebujemy energii.

Serce może zacząć bić szybciej.
Oddech może się zmienić.
Mięśnie przygotowują się do działania.
Uwaga może stać się bardziej skupiona.

I to samo w sobie nie oznacza jeszcze, że jesteśmy w obronnej reakcji stresowej.

W Play Zone i Teorii Poliwagalnej szczególnie ważny jest mechanizm nazywany hamulcem wagalnym (vagal brake).

To metafora opisująca wpływ brzusznej części nerwu błędnego na pracę serca.

Kiedy wpływ hamulca się zmniejsza, serce może przyspieszyć, co wspiera mobilizację organizmu i gotowość do działania.

I właśnie tutaj znajduje się bardzo ważne rozróżnienie.

Nie chodzi o to, żeby hamulec był stale „zaciągnięty” ani żeby jego zwolnienie automatycznie oznaczało stres.

Hamulec wagalny powinien móc elastycznie się zwalniać i ponownie angażować.

Potrzebujemy tej możliwości, żeby przechodzić od stanu spoczynku do działania i z powrotem.

Pytanie brzmi:
Co dzieje się z mobilizacją, kiedy energia zaczyna rosnąć?

Jeśli mobilizacji nadal towarzyszy wystarczające poczucie bezpieczeństwa, możemy mieć dużo energii i jednocześnie zachować dostęp do kontaktu, komunikacji, otoczenia i elastycznego reagowania.

To właśnie kombinacja charakterystyczna dla PlayZone™: mobilizacja przy zachowaniu wystarczającego dostępu do bezpieczeństwa i kontaktu.

Kiedy natomiast organizm zaczyna odczytywać sytuację przede wszystkim jako zagrożenie, mobilizacja może zorganizować się jako obronna walka albo ucieczka.

Dlatego celem nie jest uspokojenie się za wszelką cenę.

Chodzi o coś znacznie ciekawszego:
pozwolić mobilizacji wzrosnąć, zachowując jednocześnie wystarczający dostęp do bezpieczeństwa i kontaktu.

🎁 Praktyka na dziś

Pomyśl o zwykłej sytuacji, w której potrzebujesz trochę więcej energii do działania.

Może to być spotkanie, prezentacja, trening, ważna rozmowa albo zadanie, na którym Ci zależy.

Zauważ najpierw moment, w którym mobilizacja rośnie, ale nadal masz kontakt ze sobą i otoczeniem.

Po czym to poznajesz?
Czy czujesz więcej energii, ale nadal słyszysz drugą osobę?
Czy potrafisz myśleć elastycznie?
Czy dostrzegasz, co dzieje się wokół Ciebie?
Czy nadal masz poczucie wyboru w tym, jak zareagujesz?

To może być przykład sytuacji, w której hamulec wagalny częściowo się zwalnia, umożliwiając większą mobilizację, ale jego wpływ nadal pozostaje wystarczający, aby zachować dostęp do kontaktu i elastyczności i poczucia bezpieczeństwa.

A teraz przypomnij sobie podobny moment, w którym presja stała się trochę większa.

Po czym poznajesz, że zaczynasz tracić ten kontakt?
Może uwaga mocno się zawęża.
Trudniej słuchać.
Pojawia się potrzeba szybkiego działania, obrony albo wycofania.
Trudniej zmienić plan.
Reakcja staje się bardziej automatyczna.

Możemy wtedy myśleć o dalszym zmniejszaniu wpływu hamulca wagalnego: mobilizacja rośnie, a organizm zaczyna coraz bardziej organizować się wokół reakcji obronnej walki lub ucieczki.

Nie chodzi o ocenianie któregoś z tych stanów jako dobrego albo złego.

Chodzi o zauważenie różnicy:
kiedy mobilizacja daje Ci energię do działania i nadal pozostaje dostęp do kontaktu, a kiedy zaczyna organizować się bardziej wokół obronej reakcji walki / ucieczki.

wyobraź sobie ważne wystąpienie.

Jedna osoba potrzebuje przed nim kilku minut samotności.
Druga chce zobaczyć znajomą twarz.
Ktoś słucha konkretnej muzyki.
Ktoś inny potrzebuje ruchu.
Dla jednej osoby wsparciem będzie głęboki kontakt z oddechem.
Dla innej stabilność przychodzi dopiero wtedy, kiedy może rozejrzeć się po pomieszczeniu i zobaczyć, gdzie się znajduje.

Nie istnieje jeden uniwersalny sygnał bezpieczeństwa.
Układ nerwowy każdego z nas ma swoją historię.

Dlatego Michael Allison pracuje z czymś, co nazywa Container of Safety™, Pojemnikiem Bezpieczeństwa™.
To spersonalizowany zestaw zasobów, strategii, relacji i doświadczeń, które nasz organizm rozpoznaje jako wspierające bezpieczeństwo, zaufanie i stabilność.

I ważne jest słowo:
spersonalizowany.

Nie chodzi o listę „technik regulacyjnych”, które powinny działać na każdego.

Chodzi o poznawanie tego, na co reaguje właśnie Twój układ nerwowy.

• Co jest bezpieczne dla Ciebie?
• Co jest znajome?
• Co budzi zaufanie?
• Czyje towarzystwo pomaga Ci zachować kontakt?
• Jakie miejsca, dźwięki, ruchy czy rytuały stanowią punkt oparcia?

🎁 Praktyka na dziś

Zacznij tworzyć własny mały Pojemnik Bezpieczeństwa.

Nie potrzebujesz dwudziestu elementów.

Znajdź po jednym.

Wewnątrz mnie
Co pomaga mi poczuć większą stabilność we własnym ciele?

Wokół mnie
Jakie elementy otoczenia moje ciało rozpoznaje jako znajome lub wspierające?

Pomiędzy mną a innymi
Kto jest dla mojego układu nerwowego sygnałem zaufania, wsparcia lub przynależności?

Zapisz te trzy rzeczy.

A potem zadaj sobie jeszcze jedno pytanie:
Czy buduję z nimi kontakt również wtedy, kiedy jest spokojnie, żeby w momentach presji łatwiej było po nie sięgnąć?

Bo właśnie to pytanie prowadzi nas do kolejnego elementu Play Zone.

w tenisie pomiędzy punktami zawodnik często idzie po ręcznik.

Z pozoru nic szczególnego.

Kilka kroków.
Kilka sekund.
Powrót na kort.

Michael Allison zwraca jednak uwagę, że taki powtarzalny moment może stać się czymś znacznie ważniejszym.

Chwilą, w której po poprzednim punkcie można ponownie poczuć ciało, zauważyć coś znajomego i przygotować układ nerwowy na to, co wydarzy się za moment.

I nie dotyczy to wyłącznie sportu.

• Pomiędzy jednym spotkaniem a drugim możemy podejść do okna.
• Przed wejściem na scenę możemy potrzebować pobyć kilka sekund w ciszy.
• Przed trudną rozmową możemy zatrzymać się zanim otworzymy drzwi.
• Po zakończeniu intensywnego zadania możemy na chwilę wrócić do ciała i sprawdzić: gdzie jestem teraz?

Michael mówi o budowaniu Habit of Safety™, Nawyku Bezpieczeństwa™.

Chodzi o regularne zauważanie i „uczenie” układu nerwowego tego, co jest dla niego stabilne, znajome i wspierające.

Nie tylko wtedy, kiedy sytuacja staje się trudna.

Także w zwyczajnych momentach dnia.

Dlaczego?
Bo to, z czego chcemy korzystać pod presją, musi być wcześniej rozpoznane przez ciało jako dostępne.

🎁 Praktyka na dziś

Nie dodawaj sobie żadnego nowego zadania.

Zamiast tego wybierz jeden moment przejścia od jednej ważnej czynności do drugiej, który już masz w swoim dniu. To może być:

• chwila po zakończeniu spotkania, zanim przejdziesz dalej
• moment, kiedy wstajesz od biurka
• wejście do nowego pomieszczenia
• chwila przed odebraniem telefonu
• moment zanim zaczniesz mówić lub działać

W tym jednym, konkretnym momencie zrób tylko jedną rzecz:
zatrzymaj się na 5–10 sekund i wróć do kontaktu z ciałem i otoczeniem.

Możesz:

• poczuć stopy na podłożu
• zauważyć jeden punkt w otoczeniu (okno, światło, kolor)
• rozluźnić szczękę lub barki
• zrobić jeden spokojny wydech
• pomyśleć o czymś, co pozwala pozostać w kontakcie
• albo po prostu zauważyć: „jestem tutaj”

To wszystko.
Bez poprawiania siebie.
Bez „robienia tego dobrze”.

Chodzi tylko o powtarzalność i rozpoznawalność.

A potem przez kilka dni obserwuj:
czy coś zmienia się w sposobie, w jaki przechodzisz między ważnymi momentami w ciągu dnia?

Być może właśnie znalazłeś/aś swój odpowiednik „drogi po ręcznik”.

błąd może trwać sekundę.
Ale reakcja naszego organizmu na ten błąd może trwać znacznie dłużej.

Szczególnie wtedy, kiedy wydarzył się na oczach innych i naprawdę zależało nam na wyniku.

Nagle zmienia się oddech.
Napinają się mięśnie.
Uwaga przestaje być skierowana na zadanie i zaczyna krążyć wokół tego, co właśnie się wydarzyło.
„Jak mogłam to zrobić?”
„Co oni teraz pomyślą?”
„Tylko nie popełnij następnego błędu.”

Sam błąd się skończył.
Ale ciało nadal jest w poprzednim momencie.

I właśnie tutaj szczególnie dobrze widać, czym jest jedna z centralnych umiejętności Play Zone:

Autonomic Agility™, Zwinność Autonomiczna™.

Michael definiuje ją jako zdolność do rozpoznania, w jakim stanie się znajdujemy, zauważenia, jak ten stan wpływa na nasze działanie, i rozwijania możliwości przejścia do stanu bardziej adekwatnego do tego, czego wymaga sytuacja.

To bardzo ważne:
Zwinność Autonomiczna nie oznacza, że nic nas nie wytrąca.

Nie oznacza też, że zawsze pozostajemy w PlayZone™.

Układ nerwowy będzie reagował.

Możemy wejść w walkę.
Możemy chcieć uciec.
Możemy się na moment wycofać.

Elastyczność polega na zdolności powrotu.

Na tym, żeby stan potrzebny przez kilka sekund nie musiał mieć wpływu na kolejne godziny.

🎁 Praktyka na dziś

Następnym razem, kiedy coś pójdzie nie po Twojej myśli, wykorzystaj logikę Autonomic Agility™.

Najpierw:
Gdzie jestem?
Co właśnie zmieniło się w moim ciele, oddechu, uwadze lub sposobie myślenia?

Następnie:
Jak ten stan wpływa na to, co mam zrobić dalej?
Czy daje mi potrzebną energię?
Czy zaczyna ograniczać dostęp do tego, czego teraz potrzebuję?

I dopiero wtedy:
Co może pomóc mi przesunąć się choć trochę w stronę stanu bardziej adekwatnego do kolejnego momentu?
Może będzie to ponowne skierowanie uwagi na otoczenie.
Kontakt z ciałem.
Ruch.
Czyjś głos.
Kilka spokojniejszych oddechów.

Jeżeli czujesz, że organizm pozostał w wysokiej mobilizacji mimo zakończenia trudnego momentu, możesz na przykład pozwolić przez kilka cykli, żeby wydech był nieco dłuższy niż wdech.

Bez forsowania.

Nie próbujemy zmusić ciała do spokoju.
Dajemy mu kolejną informację i obserwujemy, co z nią zrobi.

Nie musimy cofać błędu.
Potrzebujemy odzyskać dostęp do następnej chwili.

🎁 Jeśli chcesz dziś pójść głębiej, tutaj znajdziesz drugą część rozmowy „Wired for Connection” z Michaelem Allisonem:

przez ostatnie cztery tygodnie dużo mówiliśmy o fizjologii.

• O tym, co dzieje się z nami pod presją.
• O mobilizacji i reakcjach obronnych.
• O uwadze.
• Hamulcu nerwu błędnego.
• Sygnałach bezpieczeństwa.
• Rytuałach.
• Zwinności Autonomicznej.

Ale na koniec chcemy wrócić do człowieka, który jest pod tym wszystkim.
Bo pod presją możemy stracić nie tylko część dostępu do wiedzy czy umiejętności.

Możemy stracić kontakt.

• Ze swoim ciałem.
• Ze swoimi intencjami.
• Z ludźmi wokół nas.
• Z tym, jak naprawdę chcemy zachować się w danym momencie.

PlayZone™ nie oznacza bycia spokojnym przez cały czas.

Możemy mieć dużo energii.
Możemy być bardzo zaangażowani.
Może nam ogromnie zależeć.

Możemy chcieć wygrać, osiągnąć to, na czym nam zależy, stworzyć coś dobrego, poprowadzić zespół albo wystąpić najlepiej, jak potrafimy.

Ale możemy jednocześnie zachować wystarczający dostęp do bezpieczeństwa, obecności i kontaktu, żeby nadal widzieć to, co dzieje się wokół nas, komunikować się, adaptować i działać zgodnie z własnymi intencjami.

I właśnie tutaj pojawia się autentyczność.
Nie jako hasło o „byciu sobą”.
Ale jako możliwość działania w sposób, który nadal jest zgodny z naszymi wartościami i intencjami, zamiast być sterowany wyłącznie przez reakcję obronną.

Przypomnij sobie zdanie, od którego zaczęliśmy:

Meet the body where it is.
Spotkaj ciało tam, gdzie jest.

Nie po to, żeby tam pozostać.
Po to, żeby wiedzieć, jaki jest Twój punkt wyjścia.

Przez ostatnie tygodnie przyglądaliśmy się tylko niewielkiemu fragmentowi metodologii Play Zone.

Jeżeli ten sposób patrzenia na wydajność, potencjał i pracę z ludźmi jest Ci bliski, w programie Play Zone Pro rozwijamy go znacznie szerzej i przede wszystkim praktycznie.

Program prowadzony jest przez Michaela Allisona – twórce metodologii Play Zone. A Ewelina Ziółek wspiera uczestników w Polsce, opiekuje się polską grupą i prowadzi dedykowane spotkania w języku polskim.

Spotkanie wprowadzające polskiej grupy odbędzie się 30 września, a pierwsza sesja na żywo z Michaelem Allisonem 7 października.

Program jest skierowany między innymi do coachów, trenerów, liderów, nauczycieli i osób pracujących z ludźmi funkcjonującymi pod presją.

🎁 Jeśli zanim zdecydujesz, chcesz jeszcze zobaczyć Michaela i jego sposób pracy, tutaj znajdziesz bezpłatne nagranie naszego webinaru:

Niezależnie od tego, czy spotkamy się w Play Zone Pro, mamy nadzieję, że po tych ośmiu wiadomościach trochę inaczej patrzysz na to, co dzieje się z nami wtedy, kiedy naprawdę ma to znaczenie.